ინტერვიუ ლუარა ნიჟარაძესთან
ქართული დიასპორის, თბილისის პროტესტებისა და ეროვნული იდენტობის შესახებ საუბრობს საქართველოს ისტორიისა და ეთნოგრაფიის დოქტორი, პარტია „თეთრებისა“ და მეცნიერთა კონგრესის წევრი
კითხვა: შეგიძლიათ მოგვიყვეთ ცოტა მეტი თქვენზე და თქვენს ისტორიაზე?
პასუხი: იტალიაში 2004 წელს ჩამოვედი და დღემდე ვეკითხები საკუთარ თავს, სწორად მოვიქეცი თუ არა: ემიგრაციამ შემცვალა. ორი დიპლომი მაქვს — ერთი ისტორიაში და მეორე საქართველოს ეთნოგრაფიაში. საქართველოში ძალიან აქტიური ვიყავი, როგორც უნივერსიტეტში, ისე რეგიონულ ადმინისტრაციაში. ყველაფრის დატოვება ადვილი არ ყოფილა: იმ წლებში საზღვარგარეთ ქართული დიასპორა ბევრად მცირე იყო და ინტეგრაცია რთული. დღეს მდგომარეობა გაუმჯობესებულია. მეც ყველაფერს ვაკეთებ, რომ დავეხმარო მათ, ვინც წასვლა გადაწყვიტა — თუნდაც სრულიად უცნობებს. ასევე დავწერე წიგნი, რომელშიც დიასპორის ისტორიებია თავმოყრილი: ეს არის ქართველების მოთხრობების კრებული, რომლებმაც, ჩემნაირად, დატოვეს სამშობლო და ოჯახი ახალი რეალობისთვის შესაგუებლად (წიგნი ემიგრანტები მაისში საქართველოში, ხოლო სექტემბერში იტალიაში იქნება წარმოდგენილი, რედ.).
კითხვა: რატომ დატოვეთ საქართველო?
პასუხი: ძირითადად პოლიტიკური მიზეზების გამო. 2004 წელს, ვარდების რევოლუციის შემდეგ, ხელისუფლებაში მოვიდა ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა. მე მათ საქართველოს ხედვას არ ვიზიარებდი და ამიტომ გადავწყვიტე წასვლა. თავდაპირველად ვგეგმავდი ორ წელიწადში დაბრუნებას, მაგრამ ოც წელზე მეტი გავიდა. სიმართლე რომ ვთქვა, 2018 წელს დავბრუნდი კიდეც სამშობლოში და დარწმუნებული ვიყავი, რომ იქ დავრჩებოდი. იმდენად, რომ გამგზავრებამდე ჩემი ბინადრობის ნებართვის ჩაბარებაზეც კი ვფიქრობდი. ბოლო მომენტში აზრი შევიცვალე და 2020 წელს ისევ იტალიაში დავბრუნდი.
კითხვა: რატომ?
პასუხი: ემიგრანტი ორჯერ არის უცხო: პირველად — როცა მიდის, მეორედ — როცა ბრუნდება.
კითხვა: ახლა, როცა ისევ იტალიაში ხართ, რა გეგმები გაქვთ?
პასუხი: აქედანაც ვაგრძელებ ბრძოლას ჩემი ქვეყნისთვის, თუმცა მალე დაბრუნებას ვგეგმავ.
კითხვა: რაში მდგომარეობს ეს ბრძოლა?
პასუხი: უპირველეს ყოვლისა, ეს არის ბრძოლა იდენტობისთვის. საქართველოს ძალიან ძველი ისტორია აქვს, რომლითაც ვამაყობთ. თუმცა ბოლო ოცდაათი წლის განმავლობაში დავკარგეთ ტრადიციული ღირებულებების შეგრძნება. საკმარისია ციფრებს შევხედოთ: 1989 წელს საქართველოში თითქმის 5,5 მილიონი ადამიანი ცხოვრობდა. დღეს კი მხოლოდ 3,5 მილიონზე ოდნავ მეტი. მოსახლეობის თითქმის ნახევარი დასავლეთსა ან რუსეთში წავიდა. ემიგრანტები ხშირად არალეგალურად მუშაობენ და იმ სამუშაოებს ასრულებენ, რომლებიც მათ კვალიფიკაციას არ შეესაბამება. მართალია, ქართული კულტურის გავრცელება დასავლეთში გარკვეულწილად დადებითია, მაგრამ თუ ეს სხვა ქვეყნებს აძლიერებს, ჩვენს ქვეყანას ასუსტებს. შვილების მშობლებისგან დაშორებით დიასპორა ასუსტებს ოჯახურ კავშირებს, ხოლო გაყოფილი ოჯახები სუსტ სახელმწიფოს ქმნის. სწორედ ამიტომ გადავწყვიტე პოლიტიკაში ჩართვა: მინდა გავაპროტესტო ის, რაც ჩვენს მთავრობებს ბოლო ოცდაათი წლის განმავლობაში გაუკეთებიათ.
კითხვა: შეგიძლიათ აღწეროთ პოლიტიკური კლიმატი საქართველოში და როგორ მივედით აქამდე?
პასუხი: საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ქვეყანამ ვერ მოიპოვა საკმარისი ეკონომიკური რესურსები საკუთარი სუვერენიტეტის განსამტკიცებლად და ბოლო წლებში ვითარება კიდევ უფრო გაუარესდა. თითქოს ფეოდალიზმს დავუბრუნდით: სოციალური უთანასწორობა უზარმაზარია. საშუალო ხელფასი საქართველოში დაახლოებით 350 ლარია, ანუ დაახლოებით 100 დოლარი. ამ დროს არსებობს ელიტა, რომელიც დაახლოებით 8000 დოლარს გამოიმუშავებს. ახალგაზრდებისთვის მომავალი არ არსებობს, მოხუცებისთვის კი ღირსეული პენსიის გარანტია. ამ უსამართლობის წინაშე პოლიტიკაში ჩართვა გადავწყვიტე — აღარ შემეძლო უქმად დარჩენა.
კითხვა: როგორია თქვენი პოლიტიკური ხედვა?
პასუხი: ჩემი პარტია, „თეთრები“, მიიჩნევს, რომ საქართველომ საკუთარი მომავალი დამოუკიდებლად უნდა ააგოს. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს კარგი დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებას ყველასთან: ბრიუსელთან, ვაშინგტონთან, მაგრამ ასევე მოსკოვთანაც, რადგან ის ჩვენი გეოგრაფიული მეზობელია და დიპლომატია დამოუკიდებლობის შენარჩუნების საუკეთესო გზაა.
კითხვა: გავაღრმავოთ ურთიერთობები საქართველოს, რუსეთსა და ევროკავშირს შორის.
პასუხი: „ქართული ოცნება“ თანდათან უახლოვდება რუსეთს, საზოგადოების ფართო უკმაყოფილების ფონზე. ეთნიკურად და კულტურულად თავს ევროპელებად ვგრძნობთ. საბჭოთა კავშირის დაშლის დროს მოსახლეობის 90% პროდასავლური იყო. მაგრამ ყველაფერი შეიცვალა.
კითხვა: რატომ?
პასუხი: მიმდინარეობდა ძლიერი ანტიევროპული პროპაგანდა: ამბობენ, რომ ევროკავშირი ეკონომიკურად და კულტურულად დასუსტდა. მაგალითად, ხშირად საუბრობენ ბრიუსელის მხარდაჭერაზე ლგბტ უფლებების მიმართ. „ქართული ოცნების“ რიტორიკა ამტკიცებს, რომ გენდერული თეორიები ტრადიციულ ღირებულებებს ანგრევს. მე ამას არ ვეთანხმები: ჩემთვის ევროკავშირი დემოკრატიასა და თავისუფლებას ნიშნავს.
კითხვა: დღეს სულ უფრო ხშირად საუბრობენ ხალხთა თვითგამორკვევაზე. თქვენი აზრით, რას აირჩევდა ქართული უმრავლესობა?
პასუხი: მკაფიო უმრავლესობა არ არსებობს — ქვეყანა თითქმის ორად არის გაყოფილი. ახალგაზრდები ევროპისკენ არიან მიდრეკილნი, უფროსი თაობა კი, რომელიც ჯერ კიდევ საბჭოთა ტრადიციებს არის მიბმული, რუსეთს უჭერს მხარს. პარტიებიც გაყოფილნი არიან: არავინ სთავაზობს ხელისუფლებას ძლიერ ალტერნატივას, რაც საზოგადოებაში განხეთქილებას იწვევს და წინააღმდეგობას ასუსტებს.
კითხვა: გეშინიათ, რომ რუსეთმა შეიძლება აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთზე კონტროლი კიდევ უფრო გააძლიეროს და საქართველოს სუვერენიტეტს დაემუქროს?
პასუხი: არ მგონია, რომ რუსეთს საქართველოს წინააღმდეგ შეტევა სურდეს. ეს ერთ-ერთი იმ ხმათაგანია, რომელსაც ხელისუფლება მოქალაქეების დასაშინებლად ავრცელებს: გვარწმუნებენ, რომ თუ თბილისი ბრიუსელს მიუახლოვდება, კრემლი დაგვესხმება თავს. და რადგან არავის სურს ომი, ევროკავშირთან დაახლოება ნაკლებად მიმზიდველი ხდება.
კითხვა: მიუხედავად ამისა, სწორედ „ქართული ოცნება“ იყო, რომელმაც 2022 წელს ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადი შეიტანა. ახლა კი თითქოს კურსი შეცვალა. თქვენი აზრით, რომელ მხარეს არიან?
პასუხი: აშკარად აძლიერებენ ურთიერთობებს ირანთან, ჩინეთთან და სხვა აზიურ პარტნიორებთან. კრემლთან ურთიერთობები უფრო რთულად გასაშიფრია. ერთი რამ ცხადია: ისინი ანტიევროპელები არიან, თუმცა ამას ღიად არ აცხადებენ. თითქოს ევროკავშირში გაწევრიანება სურთ, პარალელურად კი მის იმიჯს ასუსტებენ.
კითხვა: როგორია ქართული დემოკრატიის მდგომარეობა?
პასუხი: რთული. 2025 წლის მაისში პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომელიც ოპოზიციური პარტიების დაშლას ამარტივებს. ისეთი ლიდერები, როგორიცაა მიხეილ სააკაშვილი (საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტი და ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის ლიდერი, რედ.), ციხეში აღმოჩნდნენ. არჩევნები კონსტიტუციური მექანიზმების დაცვით არ ტარდება. 2024 წელს საარჩევნო უბნებთან ფიზიკური დაპირისპირებები იყო: ასეთ პირობებში როგორ შეიძლება დემოკრატიულ კლიმატზე საუბარი? არსებობს კიდევ ერთი სერიოზული პრობლემა: ემიგრანტ ქართველებს ხმის მიცემის უფლება არ აქვთ. საუბარია დაახლოებით 1,5 მილიონ ადამიანზე, რომლებიც ძირითადად ოპოზიციას უჭერენ მხარს და რომლებსაც არჩევნებში მონაწილეობის უფლება ეზღუდებათ, მაშინ როცა საქართველოში მხოლოდ 3,5 მილიონი მცხოვრებია. როგორ შეიძლება ხალხის მხარდაჭერის გაზომვა, თუ მოქალაქეების თითქმის ნახევარს ხმის მიცემა არ შეუძლია?
კითხვა: 2025 წლის მუნიციპალურ არჩევნებში რამდენიმე პარტიამ ბოიკოტისკენ მოუწოდა. თქვენ რას ფიქრობთ?
პასუხი: ბოიკოტს არ ვეთანხმები. ვფიქრობ, რომ არჩევნები — თუ ისინი ლეგიტიმურია — ჩვენი ერთადერთი იარაღია. ეს ბევრად უკეთესი ინსტრუმენტია, ვიდრე უკვე ერთ წელზე მეტია მიმდინარე საპროტესტო აქციები. ქუჩის პროტესტები ბრიუსელის მიერ ფინანსდება და ისინი ცვლილებას არ მოგვიტანს.
კითხვა: რას პროგნოზირებთ საქართველოსთვის მომავალში?
პასუხი: 2026 წელს არანაირ გარდატეხას არ ველოდები, თუ ვადამდელი არჩევნები არ ჩატარდება — რაც ნაკლებად სავარაუდოა. ოპოზიციამ შეთანხმებას უნდა მიაღწიოს და გაერთიანდნენ. სანამ დაყოფილნი ვიქნებით, ვერც ხელისუფლება და ვერც ოპოზიცია არსებულ მდგომარეობას ვერ შეცვლის ,და დაპირისპირება კიდევ უფრო გაღრმავდება. meanwhile მოქალაქეები ემიგრაციას აგრძელებენ და არავინ არის მზად, მათ მოუსმინოს.
08.02.2026 — ლარა მონდინი
Intervista a Luara Nijaradze
Della diaspora georgiana, delle proteste a Tbilisi e dell’identità nazionale: parla la dottoressa in Storia ed Etnografia della Georgia, membro del partito Tetrebi e Congresso degli Scienziati
D: Mi può raccontare qualcosa in più su di lei e sulla sua storia?
R: Sono arrivata in Italia nel 2004 e tuttora mi chiedo se abbia fatto la cosa giusta: emigrare mi ha cambiato. Ho due lauree: una in Storia e una in Etnografia della Georgia. A casa ero molto attiva sia in università che nell’amministrazione regionale. Non è stato facile lasciare tutto: in quegli anni la comunità georgiana all’estero era molto più piccola, e integrarsi era complesso. Adesso le cose sono migliorate. Io stessa faccio il possibile per aiutare chi ha deciso di andarsene, anche se sconosciuti. Ho anche scritto un libro raccogliendo le storie della diaspora: è un insieme di racconti di georgiani che, come me, hanno lasciato patria e famiglia per integrarsi in una nuova realtà (il libro Emigranti sarà presentato a maggio in Georgia e a settembre in Italia, nda).
D: Perché ha lasciato la Georgia?
R: Principalmente per ragioni politiche. Nel 2004, dopo la Rivoluzione delle Rose, il Movimento Nazionale Unito è subentrato al potere. Io non mi riconoscevo nella loro idea di Georgia, quindi ho deciso di andarmene. All’inizio contavo di tornare dopo un paio di anni, invece ne sono passati oltre venti. A dire il vero nel 2018 sono tornata a casa, convinta di rimanerci. Ho persino pensato di lasciare il mio permesso di soggiorno in questura prima di ripartire. All’ultimo momento ho cambiato idea e nel 2020 sono tornata in Italia.
D: Perché?
R: Chi emigra è sconosciuto due volte: la prima quando parte, la seconda quando torna.
D: Adesso che è tornata in Italia quali sono i suoi piani?
R: Continuo a lottare per il mio paese da qui, anche se presto farò ritorno.
D: In cosa consiste questa lotta?
R: In primis è una lotta per l’identità. La Georgia ha una storia antichissima di cui siamo molto orgogliosi. Negli ultimi trent’anni, però, abbiamo perso il senso dei nostri valori tradizionali. Basta guardare ai numeri: nel 1989 la Georgia contava quasi 5,5 milioni di abitanti. Oggi sono poco più di 3,5 milioni: quasi la metà della popolazione è defluita in Occidente o in Russia. Gli emigrati all’estero svolgono lavori in nero per cui sono troppo qualificati. Certo, è positivo che la cultura georgiana si stia diffondendo in Occidente, ma se questo arricchisce gli altri Paesi, indebolisce il nostro. Allontanando i figli dai padri, la diaspora allenta i legami famigliari, e famiglie separate fanno uno Stato debole. Per questo ho deciso di scendere in politica: voglio protestare contro quello che hanno fatto i nostri governi negli ultimi trent’anni.
D: Mi può raccontare qual è il clima politico in Georgia e come ci siamo arrivati?
R: Dalla caduta dell’URSS, il nostro Paese non ha trovato le risorse economiche necessarie ad affermare la propria sovranità, e la situazione è peggiorata negli ultimi anni. È come essere tornati al feudalesimo: le disuguaglianze sociali sono enormi. Lo stipendio medio di un georgiano si aggira intorno ai 350 lari, che corrispondono a circa 100 dollari. Poi ci sono élite che guadagnano il corrispettivo di 8000 dollari. Per i giovani non c’è futuro, per gli anziani non c’è garanzia di un pensionamento dignitoso. Di fronte a questa ingiustizia ho deciso di scendere in politica: non avrei potuto più restare ferma.
D: Qual è la sua visione politica?
R: Il mio partito, Tetrebi, sostiene che la Georgia deve costruirsi il proprio futuro in autonomia. In concreto significa instaurare buoni rapporti diplomatici con tutti: con Bruxelles, con Washington, ma anche con Mosca perché ci è geograficamente vicina e la diplomazia è il modo migliore di assicurarsi l’indipendenza.
D: Approfondiamo i rapporti tra Georgia, Russia e Unione Europea
R: Il Sogno Georgiano si sta progressivamente avvicinando alla Russia, nello scontento generale. Per etnia e cultura ci sentiamo parte dell’Europa. Quando è caduta l’URSS, il 90% dei cittadini era filoccidentale. Ma le cose sono cambiate.
D: Come mai?
R: È stata condotta una forte propaganda antieuropea: si dice che l’UE si sia indebolita economicamente e culturalmente. Ad esempio, si parla molto del sostegno di Bruxelles ai diritti LGTB. La retorica del Sogno Georgiano è che le teorie gender stiano minando i valori della tradizione. Io non sono d’accordo: l’Unione Europea per me significa democrazia e libertà.
D: Oggi più che mai si parla tanto di autodeterminazione dei popoli. Se dovesse interpretare il volere della maggioranza georgiana, che posizione pensa che prenderebbe?
R: Non c’è una maggioranza netta, il Paese è spaccato quasi a metà. I giovani sono europeisti, i più anziani, ancora legati alla tradizione sovietica, sono vicini alla Russia. Anche i partiti sono divisi: non c’è nessuno che riesca a offrire un’alternativa forte all’attuale esecutivo, e questo causa fratture nell’opinione pubblica e indebolisce la resistenza.
D: Teme che la Russia possa rivendicare il controllo dell’Abcasia e dell’Ossezia del Sud, minacciando la sovranità georgiana?
R: Non credo che la Russia voglia attaccare la Georgia. Questa è una delle tante voci che diffonde il governo per spaventare i cittadini: vogliono far credere che, se Tbilisi si avvicinasse a Bruxelles, il Cremlino ci attaccherebbe. E siccome nessuno vuole una guerra, l’intesa con l’UE perde attrattiva.
D: Eppure è stato lo stesso Sogno Georgiano a fare richiesta di adesione all’UE nel 2022. Adesso invece sembra aver cambiato direzione. Da che parte sta, secondo lei?
R: Sicuramente stanno rafforzando i rapporti con l’Iran, la Cina, e altri partner asiatici. È più complicato districare le relazioni con il Cremlino. Una cosa è certa: sono antieuropeisti, anche se non lo manifestano apertamente. Fingono di voler aderire all’Unione Europea, e nel frattempo ne minano l’immagine.
D: Qual è lo stato di salute della democrazia georgiana?
R: Difficile. A maggio 2025 il parlamento ha approvato una legge che agevola il discioglimento dei partiti d’opposizione. Leader come Mikheil Saakashvili (ex presidente della Georgia e capo del Movimento Nazionale Unito, nda) sono finiti in carcere. Le elezioni non si svolgono nel rispetto dei meccanismi costituzionali. Nel 2024 si combatteva davanti alle urne: come può essere definito un clima democratico? C’è poi un altro problema: i georgiani non possono votare dall’estero. Parliamo di 1,5 milioni di persone, tendenzialmente vicine all’opposizione, a cui è privato l’accesso diretto alle urne, a fronte dei 3,5 milioni di residenti in Georgia. Come si può misurare il sostegno popolare se quasi la metà dei cittadini non può esprimersi?
D: Nelle elezioni amministrative del 2025, diversi partiti hanno invitato al boicottaggio come misura di protesta. Lei cosa ne pensa?
R: Non sono d’accordo con il boicottaggio. Penso che le elezioni, se legittime, siano la nostra unica arma. Uno strumento molto migliore delle proteste che vanno avanti ormai da oltre un anno. Le agitazioni di piazza sono finanziate da Bruxelles, e non ci aiuteranno a cambiare le cose.
D: Cosa prevede per il futuro della Georgia?
R: Non prevedo nessuna svolta nel 2026, a meno che non ci saranno elezioni anticipate. Eventualità che non mi pare probabile.L’opposizione deve riuscire a unirsi; finché il popolo e il potere resteranno separati, non riusciremo mai a diventare uno Stato forte, Intanto i cittadini continuano a emigrare, e nessuno è disposto ad ascoltarli.
08.02.2026. Lara Mondini
Intervista a Luara Nijaradze
Della diaspora georgiana, delle proteste a Tbilisi e dell’identità nazionale: parla la dottoressa in Storia ed Etnografia della Georgia, membro del partito Tetrebi e Congresso degli Scienziati
