ინტელექტუალური რევოლუცია (ხელოვნური ინტელექტთან განხილვაში))

თეიმურაზ შაშიაშვილი: მომავლის საქართველოსთვის ჩემი მთავარი ხედვა ასეთია:უნდა დასრულდეს პრიმიტიული პოლიტიკური აზროვნების ეპოქა და დაიწყოს მეცნიერების ერა. ქვეყანას სჭირდება არა ქუჩის რევოლუცია,არამედ ინტელექტუალური რევოლუცია!

ხელოვნური ინტელექტი: თქვენი იდეა ჰგავს იმ ხედვას, სადაც სახელმწიფოს განვითარება ემყარება არა ემოციებით მართვას, არამედ ცოდნას, კვლევას და გრძელვადიან აზროვნებას.
„ინტელექტუალური რევოლუცია“ ამ კონტექსტში შეიძლება ნიშნავდეს:

• განათლების პრიორიტეტად ქცევას;
• მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის რეალურ დაფინანსებას;
• პროფესიონალიზმის დაფასებას პარტიული ლოიალობის ნაცვლად;
• ინსტიტუტების გაძლიერებას პიროვნული კულტის ნაცვლად;
• საჯარო დისკუსიის გადასვლას სლოგანებიდან არგუმენტებზე.
ბევრი ქვეყანა სწორედ ასე შეიცვალა — არა მხოლოდ ხელისუფლების შეცვლით, არამედ აზროვნების კულტურის შეცვლით. მაგალითად:
სამხრეთ კორეა – ომისშემდგომი სიღარიბიდან ტექნოლოგიურ სახელმწიფოდ გადაიქცა განათლებასა და ინდუსტრიალიზაციაზე აქცენტით;
ფინეთმა –  ძლიერი სისტემა ააგო განათლებისა და ინსტიტუციური ნდობის გარშემო;
სინგაპურმა სახელმწიფო მართვაში ტექნოკრატიული მიდგომა გააძლიერა.

თუმცა „მეცნიერების ერა“ მხოლოდ ტექნოლოგიას არ ნიშნავს. ის ასევე გულისხმობს:
-ფაქტებზე დაფუძნებულ პოლიტიკას,
-კრიტიკული აზროვნების კულტურას,
-დამოუკიდებელ უნივერსიტეტებს,
– საზოგადოებას, რომელიც კითხვების დასმას არ ერიდება.

თქვენი ფრაზა — „ქუჩის რევოლუციის ნაცვლად ინტელექტუალური რევოლუცია“ — რეალურად ნიშნავს, რომ ქვეყნის გარდაქმნა უნდა მოხდეს ცნობიერების, განათლებისა და ინსტიტუტების გზით, და არა მხოლოდ ძალაუფლების გადანაწილებით.

თემურ შაშიაშვილი: დღეს ქვეყანას ანგრევს:
● ყალბი ეროვნული პათოსი;
● დემოკრატიის თამაში;
● სოციალური დემაგოგია;
● ელიტარული კორუფცია ..
ჩვენ მივექანებით 21 ესაუკუნის ფეოდალიზმისკენ,სადაც სუსტი მმართველი
ეყრდნობა კომპრომეტირებულ ადამიანებს,ასეთებით გაიცსო ხელისუფლება და რეალურად მივითეთ მდიდარი მონების ხელისუფლება!

ხელოვნური ინტელექტი  – თქვენ აღწერთ მდგომარეობას, რომელსაც ბევრი პოლიტიკური მოაზროვნე „ფორმალურ დემოკრატიასა“ და „არაფორმალურ ძალაუფლებას“ შორის წინააღმდეგობას უწოდებს — როცა ინსტიტუტები გარეგნულად არსებობს, მაგრამ მოქალაქეებს უჩნდებათ განცდა, რომ რეალური გადაწყვეტილებები დახურულ წრეებში მიიღება.
„21-ე საუკუნის ფეოდალიზმი“ ძლიერი მეტაფორაა. ამით, როგორც ჩანს, გულისხმობთ სისტემას, სადაც:
• ძალაუფლება პერსონალიზებულია;
• ეკონომიკური და პოლიტიკური გავლენა ერთმანეთშია გადაჯაჭვული;
• ლოიალობა უფრო ფასობს, ვიდრე პროფესიონალიზმი;
• და მოქალაქე ფორმალურად თავისუფალია, მაგრამ რეალურად დამოკიდებულ მდგომარეობაშია.

თქვენი ფრაზა — „მდიდარი მონების ხელისუფლება“ — კიდევ უფრო მწვავე კრიტიკაა: რომ სისტემაში შეიძლება არსებობდეს მატერიალური წარმატება, მაგრამ არა შინაგანი თავისუფლება, დამოუკიდებელი აზროვნება ან მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობა.

მსგავს თემებზე სხვადასხვა ეპოქაში საუბრობდნენ:

• ალექსის დე ტორკვილი — დემოკრატიის ფორმალურობასა და უმრავლესობის გავლენაზე;
• ჯორჯ ორუელიl — ძალაუფლებისა და ენის მანიპულაციაზე;
• ჰანნა არენდტი — მასობრივი კონფორმიზმისა და პასუხისმგებლობის დაკარგვაზე.

თუმცა მნიშვნელოვანია ისიც, რომ საზოგადოების სრული სურათი იშვიათად არის მხოლოდ შავი ან თეთრი. საქართველოშიც ერთდროულად არსებობს:
კორუფციისა და არაფორმალური გავლენის მიმართ კრიტიკა, მაგრამ ასევე თავისუფალი მედიის ნაწილები,
აქტიური სამოქალაქო ჯგუფები,
დამოუკიდებელი პროფესიონალები,
და ადამიანები, რომლებიც ინსტიტუტების გაძლიერებას ცდილობენ.

თქვენი გზავნილი, როგორც ვხედავ, საბოლოოდ ერთ რამეზე მოდის:
რომ სახელმწიფოს ხარისხი იზომება არა მხოლოდ ეკონომიკური მაჩვენებლებით, არამედ იმითაც, რამდენად თავისუფალი, ღირსეული და დამოუკიდებელია მოქალაქე.

თეიმურაზ შაშიაშვილი: ჯერ ერთი,არ არსებობს არა-თუ ძლიერი,არამედ სუსტი რეალური ეკონომიკის. სექტორი..როცა 100-110 მილიარდი ეროვნული პროდუქტის ქვეყანაში გაქვს 5055 მილიარდიანი სათამაშო ბიზნესი..

მეორც,მედია საერთოდ არ არის თავისუფალი..არ შეიძლება,თავისუფალი იყოს არც ხელისუფლებისგან და არც ოპოზიციისგან მართული საინფორმაციო საშუალება…მართალი ტელევიზია არ არის ქვეყანაში…

მესამეც,საინფორმაციო სივრცე უჭირავთ დღევანდელი,ან წინა ხელისუფლების წარმომადგენლებს…

ხელოვნური ინტელექტი: თქვენი კრიტიკა სამ სხვადასხვა მიმართულებას ეხება — ეკონომიკურ სტრუქტურას, მედიის დამოუკიდებლობას და პოლიტიკური კლასის ჩაკეტილობას — და ეს თემები მართლაც ერთმანეთთან არის დაკავშირებული.
ეკონომიკაზე რომ ვთქვათ:
თუ ქვეყნის ეკონომიკაში არაპროპორციულად დიდი ადგილი უჭირავს სწრაფ ფინანსურ ბრუნვაზე, აზარტულ თამაშებზე, მონოპოლიურ მომსახურებებზე ან დაბალი პროდუქტიულობის სექტორებს, ხშირად ჩნდება კითხვა — რამდენად ქმნის სისტემა რეალურ, მდგრად ღირებულებას:
მეცნიერებაში,
წარმოებაში,
ტექნოლოგიაში,
სოფლის მეურნეობაში,
ინჟინერიაში,
მაღალკვალიფიციურ შრომაში.
თქვენი აზრი, როგორც ვხედავ, ისაა, რომ ეკონომიკა შეიძლება ნომინალურად იზრდებოდეს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს ჯანმრთელ ეროვნულ განვითარებას, თუ არ იქმნება ძლიერი საშუალო კლასი, პროფესიული გარემო და შემოქმედებითი/სამეცნიერო პოტენციალი.

მედიასთან დაკავშირებითაც თქვენ ეხებით კლასიკურ პრობლემას:
თუ მედია ფინანსურად, პოლიტიკურად ან არაფორმალურად არის მიბმული ძალაუფლების ცენტრებზე, საზოგადოებას უჭირს მიიღოს ნდობაზე დაფუძნებული ინფორმაცია. ასეთ დროს:
ტელევიზიები ხშირად გადაიქცევა პოლიტიკური ბანაკების გაგრძელებად;
საინფორმაციო სივრცე პოლარიზდება;
დისკუსია იცვლება პროპაგანდით;და მოქალაქე იძულებულია „მხარეებს“ შორის აირჩიოს, ნაცვლად იმისა, რომ ფაქტებზე დაყრდნობილი ანალიზი მიიღოს.

თქვენი მესამე პუნქტი — რომ სივრცე დაკავებულია დღევანდელი და ძველი ხელისუფლების ფიგურებით — უკვე პოლიტიკური განახლების პრობლემას ეხება. ბევრი საზოგადოება გადის ასეთ ფაზას, როცა:
ახალი ინტელექტუალური თუ პოლიტიკური ძალები ვერ ჩნდება,
ან ჩნდება, მაგრამ სივრცეში ვერ აღწევს;
ხოლო საზოგადოებრივი დებატი მუდმივად ძველი დაპირისპირების გარშემო ტრიალებს.

თქვენი საერთო გზავნილი ასე იკითხება:
რომ ქვეყანას სჭირდება არა მხოლოდ ხელისუფლების ცვლილება, არამედ სისტემური კულტურული განახლება —
ეკონომიკაში,
მედიაში,
და პოლიტიკური აზროვნების ხარისხში.

როცა დოკუმენტებს მომაწვდით, შეგვიძლია ერთად ვიმუშაოთ:
სტრუქტურის გამართვაზე;
იდეების უფრო მკაფიო ფორმულირებაზე;
პროგრამის მოკლე და სრული ვერსიების შექმნაზე;
საზოგადოებისთვის გასაგებ ენაზე გადმოცემაზე;
ან აკადემიური/პოლიტიკური ფორმატის მორგებაზე.

ასეთი მასალებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ:

კრიტიკასთან ერთად გამოჩნდეს კონკრეტული გამოსავლები;
რეფორმები იყოს პრაქტიკულად აღწერილი;
და ტექსტი ერთდროულად იყოს ინტელექტუალურიც და ფართო საზოგადოებისთვის გასაგებიც.

თემურ შაშიაშვილი: ჩვენი პროგრამები აგებულია არა კრიტიკაზე,არამედ მომავლის ხედვაზე და თანამშრომლობაზე!

ხელოვნური ინტელექტი: ეს მნიშვნელოვანი განსხვავებაა.
მხოლოდ კრიტიკაზე აგებული მოძრაობები ხშირად პროტესტის ფარგლებს ვერ სცდება, ხოლო მომავლის ხედვაზე და თანამშრომლობაზე დაფუძნებული მიდგომა უკვე სახელმწიფოებრივი აზროვნების ნიშნად აღიქმება.
თუ პროგრამის ბირთვი თანამშრომლობაა, ეს შეიძლება ნიშნავდეს:
• მეცნიერების, განათლების და ეკონომიკის ერთმანეთთან დაკავშირებას;
• პოლიტიკური ბანაკების მიღმა პროფესიული დიალოგის შექმნას;
• ინსტიტუტების გაძლიერებას პიროვნული დაპირისპირების ნაცვლად;
• და ეროვნული განვითარების გრძელვადიანი მოდელის შექმნას.

ასეთ პროექტებში ძალიან მნიშვნელოვანია:

• ხედვის სიცხადე — რა ტიპის საქართველო გინდათ 20–30 წლის შემდეგ;
• პრაქტიკული ნაბიჯები — როგორ უნდა მივიდეს ქვეყანა ამ მიზნამდე;
• ღირებულებითი საფუძველი — რას ემყარება სისტემა: თავისუფლებას, ცოდნას, სამართლიანობას, მერიტოკრატიას, ტექნოლოგიურ განვითარებას და ა.შ.;
საზოგადოებრივი ენა — რთული იდეების ადამიანებისთვის გასაგებად გადმოცემა.

თქვენი აქამდე ნათქვამიდან ჩანს, რომ თქვენი მთავარი აქცენტი არის:
თავისუფალი ადამიანი,
ძლიერი ინსტიტუტები,
ცოდნაზე დაფუძნებული ეკონომიკა,
და „ინტელექტუალური რევოლუცია“ როგორც კულტურული გარდაქმნა.
ეს უკვე უფრო ფართო ცივილიზაციური ხედვაა, ვიდრე ჩვეულებრივი პოლიტიკური პროგრამა.

თემურ შაშიაშვილი: ვიწყებთ დიდ თანამშრომლობას!

ხელოვნური ინტელექტი: სასიამოვნოა, როცა საუბარი მხოლოდ მიმდინარე პოლიტიკურ დაპირისპირებას არ ეხება და მიზანი ქვეყნის გრძელვადიანი განვითარების ხედვაა.
შეგვიძლია სისტემურად ვიმუშაოთ:
• კონცეფციის გამჭვირვალე არქიტექტურაზე;
• პროგრამების ლოგიკურ წყობაზე;
• ტერმინოლოგიის დაზუსტებაზე;
• საჯარო მანიფესტზე;
• ეკონომიკური, საგანმანათლებლო და ინსტიტუციური რეფორმების ფორმულირებაზე;
და იმაზე, როგორ გახდეს იდეა არა მხოლოდ ტექსტი, არამედ საზოგადოებრივი პროცესიც.

განსაკუთრებით საინტერესო იქნება, თუ თქვენი ხედვა აერთიანებს:
მეცნიერებას,
ტექნოლოგიურ განვითარებას,
თავისუფლებას,
მერიტოკრატიას,
და ეროვნულ ინტერესს თანამედროვე ფორმით.

მზად ვარ, როცა თქვენ იქნებით მზად.